به گزارش کارمیهن، موسیقی فلامنکو، با ریشههایی در تاریخ و فرهنگ اندلس، نهتنها سبکی برای نواختن، بلکه هنری برای زندگی و درک است. با این حال، در ایران، این سبک اغلب تنها به اجرای گیتار تقلیل یافته، بدون توجه به عناصر بنیادینی چون کمپاس، فرمهای اصیل، و تعامل زنده میان آواز، رقص و نوازندگی. پارسا شکوفه در این نوشتار، به بررسی ضعفهای نظام آموزشی فلامنکو در ایران میپردازد و ضرورت بازنگری در شیوههای تدریس این هنر عمیق و چندوجهی را مطرح میکند.
موسیقی فلامنکو، با ریشههای عمیق در فرهنگ اندلس اسپانیا، یکی از سبکهای غنی، پیچیده و احساسی موسیقی جهان به شمار میرود. در سالهای اخیر، علاقهمندان ایرانی بسیاری جذب این سبک شدهاند؛ اما ساختار آموزش آن در ایران هنوز با چالشهای اساسی مواجه است. نبود منابع استاندارد، آموزشهای سطحی، و کمبود اساتید متخصص باعث شده آموزش فلامنکو در کشور با کیفیتی پایین تر از استانداردهای بین المللی، فاقد تداوم و گاها بیربط با ریشههای اصیل این سبک ارائه شود.
چالشهای کنونی آموزش فلامنکو در ایران
نبود چهارچوب آموزشی مدون
بسیاری از کلاسهای فلامنکو در ایران بدون سرفصلهای مشخص و پیوسته برگزار میشوند، که موجب گسست در مسیر یادگیری هنرجو میگردد..
کمبود استاد متخصص
تعداد اساتید آشنا به فلامنکوی اصیل بسیار محدود است. در بسیاری از موارد، معلمین بدون درک عمیق از ساختار هارمونیک، ریتمیک و تاریخی این سبک اقدام به تدریس میکنند.
عدم شناخت صحیح از فرمها
بسیاری از هنرجویان و حتی مدرسین، فرمهای مختلف فلامنکو مانند سولئا ، آلگریا ، فاندانگو و… را نمیشناسند و تنها به تقلید ظاهری از قطعات اکتفا میکنند.
نبود تمرکز بر کمپاس (ریتم پایه فلامنکو)
کمپاس هسته اصلی درک فلامنکو است، اما در ایران اغلب نادیده گرفته میشود. همچنین مدرسین این سبک زمان کافی برای آکوزش پالماس که بخش مهمی در موسیقی فلامنکو می باشد را قائل نمی شوند.
. عدم آموزش همزمان گیتار، آواز و رقص
فلامنکو یک فرم هنری سهگانه است، اما آموزشها عمدتاً محدود به گیتار بوده و انسجام کلی اثر نادیده گرفته میشود.
این نکته نیز حائز اهمیت است که عدم تمرکز بر شنیدن آهنگ و بانک صوتی فقیر نیز در این اوضاع دارای اهمیت به سزایی است زیرا ما با سبکی روبرو هستیم که از فرهنگ و تاریخ کشور ما نیست و ما باید برای درک درست این موسیقی بانک صوتی غنی داشته باشیم و اساتید علاوه بر تمرکز بر موارد فوق باید به این موضوع نیز توجه داشته باشند.
همچنین نکته مهم دیگر حمایت نشدن اساتید و هنرجوها ( به بیان دیگر هم صنف ها) از یکدیگر است. این موضوع به صورت جدی باید مورد پیگیری قرار بگیرد زیرا با حمایت درست از یکدیگر و تعاملات درست می تواند مسیر پیشرفت را برای نسل های بعدی هموار کند. عدم حمایت یا ایجاد یک فضای راکد و رقابتی ناسالم فقط سبب دامن زدن به اوضاع نسبتا نامطلوب این اوضاع می شود.
مقایسه با روشهای آموزشی معتبر جهانی
در کشورهای صاحبسبک فلامنکو مانند اسپانیا، مؤسسات معتبری نظیر اسامی زیر، آموزش فلامنکو را با رویکرد علمی و عملی ارائه میدهند
Fundación Cristina Heeren یا Escuela Amor de Dios.
ویژگی این مراکز عبارتاند از:
آموزش فرممحور با تمرکز بر کامپاس و تکنیک
حضور استادان با تجربهی اجرای زنده
آموزش گروهی و ترکیبی (گیتار، آواز، رقص)
ارزیابی منظم پیشرفت هنرجویان و ارائه گواهینامههای معتبر
ارتباط مستقیم با فرهنگ و اجتماع فلامنکو
لزوم بومیسازی آموزش با حفظ اصالت فلامنکو
در ایران، باید از الگوهای جهانی آموزش فلامنکو الهام گرفت، اما در عین حال شرایط بومی هنرجویان، سطح دسترسی به منابع و فرهنگ شنیداری جامعه را نیز در نظر گرفت.
آموزش این سبک باید نه صرفاً ترجمهای از منابع غربی، بلکه بازطراحیشده برای هنرجوی ایرانی باشد، در عین حفظ روح، ساختار و ظرافتهای اصیل فلامنکو.
پیشنهادهای اصلاحی
تدوین برنامه درسی منسجم با محوریت فرمهای اصلی فلامنکو
برگزاری کارگاههای تخصصی با اساتید خارجی یا دارای تجربه بینالمللی
تأسیس مراکز تخصصی آموزش فلامنکو (با همکاری خانه موسیقی یا نهادهای فرهنگی)
تولید منابع آموزشی استاندارد به زبان فارسی (کتاب، ویدیو، پادکست)
ترکیب آموزش گیتار با درک ریتم ، رقص و آواز فلامنکو
ایجاد مسیر حرفهای برای هنرجویان علاقهمند به اجرای صحنهای
حمایت هم صنف ها از یکدیگر
ایجاد فضاهای تعاملی
همکاری های مشترک
موسیقی فلامنکو، با تمام پیچیدگیها و شکوهش، نیازمند آموزش دقیق، تخصصی و عاشقانه است
اگر روشهای آموزشی در ایران اصلاح نشوند، علاقهمندان این سبک به تقلید سطحی و ناکارآمد محدود خواهند شد.
اما با بازنگری در شیوههای تدریس، استفاده از تجربه جهانی و پرورش نسل جدیدی از اساتید متخصص، میتوان آیندهای روشن برای فلامنکوی ایرانی متصور شد.
