به گزارش کارمیهن، شاخص مدیران خرید کل یا همان شامخ اقتصاد در دی ۱۴۰۳، بعد از تعدیل فصلی در حوالی ۴۷ برآورد شده و برای دومین ماه متوالی هشدار تعمیق رکود در اقتصاد را صادر کرده است. شیب کاهش این شاخص گرچه نسبت به آذرماه کمتر شده است؛ اما همچنان از وضعیت نامساعد کسبوکارها حکایت دارد.
اطلاعات منتشر شده از سوی مرکز پژوهشهای اتاق ایران نشان میدهد در دیماه شاخص «میزان تولید محصول یا ارائه خدمت» کل اقتصاد برای دومین ماه متوالی کاهشی بوده و شاخص «میزان سفارشات جدید مشتریان» کل اقتصاد برای نهمین ماه متوالی کاهش پیدا کرده است.
بررسیهای حاکی از این است که شاخص «موجودی مواد اولیه یا لوازم خریداریشده» برای یازدهمین ماه متوالی کاهشی است؛ درحالیکه شاخص «قیمت مواد اولیه یا لوازم خریداری شده» همچنان در سطوح بالا به ثبت رسیده است.
بر اساس آخرین نظرسنجی انجام شده در خصوص شاخص مدیران خرید (PMI) در اقتصاد ایران، این شاخص در دیماه سال جاری به ۴۴.۹ رسیده که نشان میدهد که رشد فعالیتهای اقتصادی در این ماه برای دومین ماه متوالی کاهشی بوده و نرخ کاهش اندکی کمتر از ماه قبل است. این شاخص پس از تعدیل فصلی معادل ۴۷ برآورد شده که حاکی از آن است که میزان فعالیتهای اقتصادی در این ماه نیز برای دومین ماه متوالی کاهشی بوده است البته با نرخ کمتری نسبت به ماه قبل (۴۵.۷) کاهش داشته است. بااینحال از ابتدای سال برای هفتمین بار، رکود و قرار گرفتن در محدوده کمتر از ۵۰ را ثبت کرده است.
شامخ اقتصاد در وضعیت هشدار
شاخص «میزان تولید محصول یا ارائه خدمت» در دیماه بعد از تعدیل فصلی، معادل ۴۷.۴ محاسبه شده و برای دومین ماه متوالی کاهشی است. با تداوم بیثباتی قیمتی و نوسانات افزایشی شدید نرخ ارز و قطعیهای برق، روند فعالیت در بسیاری از کسبوکارها کاهشی شده و برای هشتمین بار از ابتدای سال کمتر از محدوده ۵۰ قرار گرفته است.
در همین حال افزایش شدید نرخ ارز و بهتبع آن افزایش تورم قیمت نهادهها و کاهش توان مالی، تقاضای ضعیف مشتریان (در بخش خدمات و کشاورزی و ساختمان) را به همراه داشته است، بهطوریکه شاخص «میزان سفارشات جدید مشتریان» کل اقتصاد در دیماه، پس از حذف اثر فصلی، معادل ۴۶.۷ برآورد شده است و برای نهمین بار از ابتدای سال تاکنون کاهشی و کمتر از محدوده ۵۰ قرار گرفته است.
بر همین اساس شاخص «قیمت مواد اولیه یا لوازم خریداری شده» با مقدار ۸۲.۰ همچنان در سطوح بالای خود به ثبت رسیده است. نوسانات ارزی و افزایش قیمت مواد اولیه وارداتی نیز هزینههای تولید را بالا برده و تولیدکنندگان را با مشکلات تأمین مواد اولیه مواجه کرده است. این وضعیت نشاندهنده تداوم فشارهای قیمتی، نوسانات ارزی، مشکلات تأمین مواد اولیه و محدودیتهای تجاری است که بر هزینههای تولید تأثیرگذار بوده است.
با افزایش فشار هزینههای تأمین نهادهها بر شرکتها، شاخص «قیمت محصولات تولیدشده و خدمات ارائه شده» با عدد ۵۸.۲ افزایشی است اگرچه به دلیل تقاضای ضعیف مشتریان، افزایش قیمتهای فروش، هنوز بهشدت افزایش قیمت نهادهها نبوده و پیشبینی میشود با وقفه زمانی در زنجیره تولید صنایع و خدمات کسبوکارها طی ماههای آتی بسیاری از محصولات و خدمات با افزایش بیشتری در قیمتهای فروش روبهرو باشند.
شاخص «میزان استخدام و بهکارگیری نیروی انسانی» در دیماه پس از حذف اثر فصلی مقدار ۴۳.۲ محاسبه شده است و دومین کمترین مقدار خود را در سری تعدیل شده کل اقتصاد و کمترین مقدار طی ۵۸ ماه اخیر از اسفندماه ۹۸ را به ثبت رسانده است. بیثباتی اقتصادی و نوسانات ارزی باعث تشدید رکود در کسبوکارها شده تا بسیاری از بنگاهها بهخصوص در بخش خدمات و کشاورزی به دلیل افت درآمد و سودآوری، برای کاهش هزینههای خود در استخدام نیروی انسانی جدید محتاط باشند. از طرفی به دلیل عدم تناسب حقوق دستمزد با فشار افزایش هزینههای زندگی، نیروی انسانی تمایلی به اشتغال در سطوح پایین درآمدی ندارد.
شاخص «موجودی محصول نهایی در انبار یا کارهای در حال تکمیل» ۴۶.۸ محاسبه شده است و برای پنجمین بار از ابتدای سال کمتر از محدوده ۵۰ قرار گرفته است. افزایش نرخ ارز باعث بالا رفتن هزینه واردات مواد اولیه و تجهیزات تولید شده و تولیدکنندگان را در تأمین مواد اولیه با مشکل مواجه کرده است، از طرفی کمبود انرژی نیز که باعث کاهش فعالیت شرکتها در سطوح پایین ظرفیت تولید شده بود کاهش تولید طی ماه گذشته را به همراه داشته که باعث کاهش سطح موجودی محصول شده است و درنهایت شرکتها برای تحویل سفارشات از موجودی انبار به میزان بیشتری استفاده کردهاند.
شاخص «میزان فروش کالاها یا خدمات» در دیماه پس از حذف اثر فصلی، ۴۹.۲ ثبت شده است که برای دومین ماه متوالی کاهشی است اگرچه نرخ کاهش نسبت به ماه قبل کمتر است، اما در مقایسه با ماه مشابه یعنی دیماه سال گذشته (۵۱.۲)، شاخص مقدار کمتری را به ثبت رسانده است.
مقدار شاخص «انتظارات در مورد میزان فعالیت اقتصادی در ماه آینده» پس از حذف اثر فصلی ۵۳.۷ محاسبه شده است. این شاخص اگرچه در مقایسه با ماه قبل بهتر شده است، اما به عقیده فعالان اقتصادی به دلیل ریسکها و نااطمینانی نسبت به شرایط بیثبات قیمتی و نرخ ارز، انتظارات خوشبینانه برای پایان سال، در مقایسه با سال قبل کمتر است.
